Рӯзи ҳуқуқи инсон: 5 нуктаи асосие, ки ҳар як нафар бояд донад

Рӯзи ҳуқуқи инсон, ки ҳамасола 10-уми декабр таҷлил мешавад, баҳри ёдрас намудани аҳамияти пойдори баробарӣ, адолат ва шаъну шараф барои ҳамаи одамони рӯи замин хизмат мекунад. Мавзуи рӯзи имсола - "Ҳуқуқҳои мо, ояндаи мо - худи ҳозир" аҳамияти пойдори ҳуқуқи инсонро дар ҳалли мушкилоти ҷаҳонӣ таъкид мекунад.

Инак, панҷ далели асосӣ дар бораи ҳуқуқи инсон, ки ҳар як нафар бояд донад:

1. Ҳуқуқҳои инсон умумӣ ва ҷудонопазиранд

Ҳуқуқҳои инсон аз ҷониби давлатҳо туҳфа намешаванд - онҳо ба ҳама тааллуқ доранд. Онҳо аз нажод, ҷинс, миллат ё эътиқоди одамон вобаста набуда, баробарӣ ва шаъну шарафро барои ҳама таъмин мекунанд.

Ҳуқуқҳои инсон ҳуқуқҳои заминавиеро аз қабили ҳуқуқ ба ҳаёт дар бар мегиранд, ки дар моддаи 3-и Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон зикр шудааст, инчунин онҳое, ки мавҷудияти пурраро таъмин мекунанд, масалан дастрасӣ ба маориф ва ҳифзи тандурустӣ.

Ҳуқуқҳои инсон ҷудонашавандаанд, яъне шахсро аз онҳо маҳрум кардан мумкин нест, ба истиснои ҳолатҳои махсуси ҳуқуқӣ, ба монанди ҳукми маҳбас пас аз марҳилаи марбутаи ҳуқуқӣ.

2. Ҳуқуқҳои инсон баробар, тақсимнашаванда ва аз ҳамдигар вобастаанд

Ҳуқуқҳои инсон тақсимнашаванда ва аз ҳамдигар вобастаанд, яъне татбиқи як ҳуқуқ аксар вақт аз ҳуқуқҳои дигар вобаста аст.

Масалан, ҳуқуқ ба таҳсил барои амалисозии ҳуқуқҳои сиёсӣ, ба монанди ҳуқуқи овоздиҳӣ муҳим аст. Ба ҳамин монанд, ҳуқуқ ба саломатӣ ва дастрасӣ ба оби тоза барои ҳуқуқ ба зиндагӣ ва шаъну шараф аҳамияти ҳаётан муҳим доранд. Дарки ин пайвастагӣ барои ҳалли мушкилоти мураккаби ҷаҳонӣ муҳим аст.

Ҳалли як масъала метавонад ба рушди самтҳои дигар, ба монанди баробарии гендерӣ ё коҳиши камбизоатӣ оварда расонад, дар ҳоле ки нодида гирифтани ҳатто як ҳуқуқ метавонад таъсири нигаронкунанда эҷод намояд ва ба шахсони алоҳидаву ҷомеаҳо зарар расонад.

3. Қабули Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон - рӯйдоди ҷаҳонӣ дар таърих

Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон, ки пас аз ваҳшониятҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ ба вуҷуд омада, соли 1948 қабул шуд, аввалин изҳороти ҳамаҷониба оид ба ҳуқуқҳои умумии инсон дар ҷаҳон гардид.

Дар 30 моддаи Эъломияи умумӣ, ки яке аз асосҳои ҳуқуқи байналмилалӣ маҳсуб меёбад, озодиҳои асосӣ - аз баробарӣ ва озодӣ то ҳимоя аз шиканҷа ҷой гирифтаанд. Эъломияи умумӣ ҳамчун катализатор барои қабули зиёда аз 80 шартномаи байналмилалӣ хизмат кардааст.

Дар баробари Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ ва Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ Эъломияи умумӣ ба Лоиҳаи байналмилалӣ оид ба ҳуқуқи инсон шомил аст.

4. Давлатҳо уҳдадориҳо доранд, шахсони алоҳида дастгирӣ меёбанд

Ҳамаи давлатҳо ҳадди ақал яке аз нуҳ шартномаҳои асосии ҳуқуқи инсон, инчунин яке аз нуҳ протоколҳои факултативиро тасдиқ кардаанд. Ин маънои онро дорад, ки давлатҳо тибқи қонунҳои байналмилалӣ барои эҳтиром, ҳифз ва иҷрои ҳуқуқи инсон уҳдадорӣ ва вазифаҳо доранд.

Ҳамзамон, шартномаҳо оид ба ҳуқуқи инсон асосҳоро фароҳам меоранд, то шахсони алоҳида ва ҷомеаҳо тавонанд амалисозии ҳуқуқҳои худро талаб ва барои тағйирот баромад намоянд.

5. Рӯзи ҳуқуқи инсон: майдон барои амал

Рӯзи ҳуқуқи инсон ҳамчун майдон барои андеша оид ба дастовардҳо дар ин самт ва муборизаи пайваста барои эҳтиром ба ҳуқуқи инсон дар ҷаҳон хизмат мекунад.

"Ҳуқуқи инсон - ин дар бораи шумо ва ҳаёти шумост: дар бораи ниёзҳо, хоҳишҳо ва тарсҳои шумо. Ин умеди шумо ба ҳозира ва оянда аст",- гуфт дар муроҷиати видеоии худ бахшида ба ин рӯз Комиссари олии СММ оид ба ҳуқуқи инсон Фолкер Тюрк.

Имсол, дар 76-умин солгарди қабули Эъломияи умумии ҳуқуқи инсон, дар СММ аҳамияти ҳуқуқи инсонро ҳамчун як нерӯи пешгирикунанда, ҳимоякунанда ва тағйирдиҳанда, бахусус дар замони буҳрон, зикр менамоянд.